İlacı kustu: tekrar vereyim mi?
Kustu diye aynı dozu hemen tekrarlamayın. İlacın adını, şişedeki mg/5 mL bilgisini, verdiğiniz miktarı ve kusma saatini hazırlayıp eczacıya veya hekime danışın. Fazla doz şüphesinde 114’ü arayın; yeşil ya da kanlı kusmada veya şiddetli karın ağrısında acile başvurun.
Aşağıdaki sorularla çocuğunuzun durumuna göre ilk adımı ve ne zaman yardım almanız gerektiğini gözden geçirebilirsiniz.
Yazan: Dr. Mustafa Burak SevenÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı · Acıbadem Bodrum HastanesiSon güncelleme (dil ve anlatım):
İlaç için ararken hangi bilgiler yanımda olsun?
Çocuğun yaşı ve güncel kilosu; kutudaki ilaç adı ve etken madde; yoğunluk (örneğin mg/5 ml); verilen miktar, saati ve son 24 saatteki diğer ilaçlar. Kutuyu ve ölçüm şırıngasını yanınıza alın. ml ile mg aynı şey değildir; bu sayfa doz hesaplamaz.
Fazla veya yanlış ilaç verilmiş olabileceğini düşünüyorsanız bilgileri tamamlamak için beklemeden 114’ü arayın. Nefes veya bilinç sorunu varsa önce 112.
Önce kontrol edelim: şu anda acil bir belirti var mı?
Bir tanesi bile varsa “Evet”i seçin.
- Nefes alamıyor, belirgin zorlanıyor veya boğuluyor.
- Dudakları ya da yüzü morarıyor.
- Uyandıramıyorsunuz veya size normal tepki vermiyor.
- Havale / nöbet devam ediyor.
Bunu nasıl anlayacağım?
Nefes alırken kaburgaların altında içeri çekilme, inleme veya nefes duraklaması dikkat gerektirir. Uyanıklığını kontrol etmek için seslenin ve hafifçe dokunun; sarsmayın. Nefesinden veya tepkisinden emin değilseniz aşağıdaki belirsizlik seçeneğini seçin; açıklamayı tamamlamak için yardım istemeyi geciktirmeyin.
Bu soru dahil en fazla 7 kısa soru kaldı. Yanıtınıza göre daha erken tamamlanabilir.
Genel bilgilendirmedir; tanı koymaz, ilaç dozu belirlemez. Hekiminizin kişisel bakım ve acil başvuru planı önceliklidir.
Bağlantı yalnızca konuyu açar; yanıtlarınız paylaşılmaz.
İsim ve iletişim bilgisi istenmez. Yanıtlarınız bu sayfada kalır; yenilediğinizde veya kapattığınızda silinir.
Karar akışını metin olarak oku
Bu bölüm tüm olası yolları gösterir. Her sonuç yalnızca o sonuca yönlendiren yanıtlar için geçerlidir. Acil belirti varsa evdeki adımları denemeden yardım alın.
Önce kontrol edelim: şu anda acil bir belirti var mı?
- Nefes alamıyor, belirgin zorlanıyor veya boğuluyor.
- Dudakları ya da yüzü morarıyor.
- Uyandıramıyorsunuz veya size normal tepki vermiyor.
- Havale / nöbet devam ediyor.
Nefes alamama veya belirgin nefes güçlüğü, dudaklarda/yüzde morarma, uyandırılamama ya da normal yanıt vermeme, devam eden havale veya nefes almayı engelleyen boğulma.
Nasıl anlayabilirim? Nefes alırken kaburgaların altında içeri çekilme, inleme veya nefes duraklaması dikkat gerektirir. Uyanıklığını kontrol etmek için seslenin ve hafifçe dokunun; sarsmayın. Nefesinden veya tepkisinden emin değilseniz aşağıdaki belirsizlik seçeneğini seçin; açıklamayı tamamlamak için yardım istemeyi geciktirmeyin.
- Evet, bunlardan biri var → Rehberi bırakın, 112’yi arayın.
- Hayır, hiçbiri yok → Bebeğiniz 3 aydan küçük mü ve ateş ya da düşük vücut sıcaklığı kuşkusu var mı?
- Nefesinden veya uyanıklığından emin değilim → Nefes veya bilinç belirsizliğinde beklemeyin.
Bebeğiniz 3 aydan küçük mü ve ateş ya da düşük vücut sıcaklığı kuşkusu var mı?
3 aydan küçük bebekte 38 °C ve üzeri, 36 °C altı veya ölçemeseniz de ateş kuşkusu: diğer soruları beklemeyin.
- Evet, 3 aydan küçük ve bu durumlardan biri var → Küçük bebekte şimdi çocuk acile başvurun.
- Hayır; bu yaş ve sıcaklık durumu birlikte yok → Kusma sonrasında verilen doz konusunda durum ne?
- 3 aydan küçük, sıcak hissediyorum ama ölçemedim → Küçük bebekte şimdi çocuk acile başvurun.
Kusma sonrasında verilen doz konusunda durum ne?
Kusulan miktarı gözle hesaplamak güvenilir değildir.
- Yanlış/ek doz verilmiş olabilir; alınan miktar belirsiz → Olası fazla doz: şimdi 114 UZEM’i arayın
- Ek doz vermedim; ilk verilen dozu biliyorum → Kusmaya hangi belirti eşlik ediyor?
- Yalnız ilacın ne kadarının emildiğini bilmiyorum; ek doz vermedim → Kusmaya hangi belirti eşlik ediyor?
Kusmaya hangi belirti eşlik ediyor?
Birden fazla durum varsa daha ciddi olanı seçin.
- Koyu yeşil/kanlı kusma veya şiddetli karın ağrısı → Beklemeyin: şimdi acil değerlendirme
- Tekrarlayan kusma, sıvı tutamama veya belirgin halsizlik → Son kontrol: yeni belirtiyle birlikte özel bir sağlık riski var mı?
- Bunlar yok → İlaca özel kusma sonrası yazılı hekim/eczacı planınız var mı?
- Kusmanın görünümünden/genel hâlinden emin değilim → Son kontrol: yeni belirtiyle birlikte özel bir sağlık riski var mı?
İlaca özel kusma sonrası yazılı hekim/eczacı planınız var mı?
Genel bir dakika kuralı tüm ilaçlar için güvenli değildir.
Plan bu ürün ve yoğunluk için mi; kusma zamanı ve son doz kaydı kesin mi?
Nöbet/kalp ilacı gibi düzenli ilaçlarda görüşmeyi geciktirmeyin.
Son kontrol: yeni belirtiyle birlikte özel bir sağlık riski var mı?
Çocuğun kişisel acil planı varsa onu uygulayın. Kanser tedavisinde ateş veya yeni hastalık belirtisinde şimdi acil değerlendirme gerekir.
- Kanser tedavisi alıyor; ateşi var veya yeni hastalık belirtisi başladı → Kanser tedavisinde yeni hastalık belirtisini bekletmeyin.
- Önemli kalp/akciğer hastalığı, bağışıklık baskılanması veya özel acil planı var → Özel sağlık riskinde bugün değerlendirme alın.
- Hayır / yeni bir hastalık belirtisi yok → İlaca özel yazılı planı uygulayın
- Yeni belirti var; özel riskinden emin değilim → Özel sağlık riskinde bugün değerlendirme alın.
Son kontrol: yeni belirtiyle birlikte özel bir sağlık riski var mı?
Çocuğun kişisel acil planı varsa onu uygulayın. Kanser tedavisinde ateş veya yeni hastalık belirtisinde şimdi acil değerlendirme gerekir.
- Kanser tedavisi alıyor; ateşi var veya yeni hastalık belirtisi başladı → Kanser tedavisinde yeni hastalık belirtisini bekletmeyin.
- Önemli kalp/akciğer hastalığı, bağışıklık baskılanması veya özel acil planı var → Özel sağlık riskinde bugün değerlendirme alın.
- Hayır / yeni bir hastalık belirtisi yok → Tekrarlayan kusma için bugün değerlendirme alın
- Yeni belirti var; özel riskinden emin değilim → Özel sağlık riskinde bugün değerlendirme alın.
Son kontrol: yeni belirtiyle birlikte özel bir sağlık riski var mı?
Çocuğun kişisel acil planı varsa onu uygulayın. Kanser tedavisinde ateş veya yeni hastalık belirtisinde şimdi acil değerlendirme gerekir.
- Kanser tedavisi alıyor; ateşi var veya yeni hastalık belirtisi başladı → Kanser tedavisinde yeni hastalık belirtisini bekletmeyin.
- Önemli kalp/akciğer hastalığı, bağışıklık baskılanması veya özel acil planı var → Özel sağlık riskinde bugün değerlendirme alın.
- Hayır / yeni bir hastalık belirtisi yok → Tekrar dozdan önce bu ilaç için yanıt alın
- Yeni belirti var; özel riskinden emin değilim → Özel sağlık riskinde bugün değerlendirme alın.
İlaca özel yazılı planı uygulayın
- Kutuyu yazılı planın yanına koyun: ilaç adı ve yoğunluk aynı mı, verilen miktar/saat doğru mu kontrol edin.
- İlaca özel planda kusma sonrası yazan işlemi uygulayın; gözünüzle kusulan miktarı tahmin edip eksik dozu tamamlamayın.
- Plana göre ilaç verilecekse mL işaretli şırıngayla ölçün; çocuk uyanıkken, dik otururken yanağın iç tarafına yavaşça verin.
- Tekrar kusarsa yeni doz vermeyin; kutuyla birlikte reçeteleyen ekibe “Yeniden kustu, sonraki dozu ne zaman vereyim?” diye sorun.
Takip: Bir sonraki dozdan önce belirsizliği netleştirin; sıvı tutamama veya kötüleşmede aynı gün değerlendirme alın.
Beklemeyin: şimdi acil değerlendirme
- Morarma, zor uyandırılma veya belirgin nefes güçlüğü varsa 112’yi arayın; çocukla kendi başınıza yola çıkmayın.
- Bu belirtiler yoksa da seçtiğiniz durum için şimdi en yakın acil servise başvurun; uygun randevu saatini beklemeyin.
- Yaşı, ateşin en yüksek değerini, ilaç adlarını ve son doz saatlerini yardım isterken söyleyin; tekrar ölçmek veya ilaç denemek için gecikmeyin.
Takip: Şimdi yardım alın; çevrim içi yanıt veya ertesi sabahı beklemeyin.
Tekrarlayan kusma için bugün değerlendirme alın
- Bugün çocuk hekimi, aile hekimi veya uygun sağlık birimiyle iletişim kurun; gün içinde değerlendirme sağlanamıyorsa acile başvurun.
- Ek ilacı tekrarlamayın; kutudan ilaç adı/yoğunluk, verdiğiniz mL, veriliş saati ve kusma saatini tek satıra yazın.
- Uyanık, rahat soluyan ve yutabilen çocuğa küçük yudumlar; bebeğe kısa ve sık emzirme teklif edin. Sıvıyı sürekli çıkarıyorsa başvuruyu geciktirmeyin.
- İlacın ve kusmanın saatini, kaç kez kustuğunu ve tutabildiği sıvıyı not edin.
Takip: Bugün görüşün; belirgin nefes güçlüğü, morarma veya zor uyandırılmada beklemeden 112.
Olası fazla doz: şimdi 114 UZEM’i arayın
- Çocuk zor uyanıyor, morarıyor, nöbet geçiriyor veya nefes alamıyorsa önce 112’yi arayın; 114 görüşmesi için beklemeyin.
- Çocukta bu acil belirtiler yoksa olası fazla alımı şimdi 114 Ulusal Zehir Danışma Merkezi’ne danışın.
- Görüşme sırasında elinizdeki kutudan etken madde/yoğunluğu okuyun; bilinen miktar, saat ve kilosunu söyleyin. Kutu aramak için aramayı geciktirmeyin.
- Kusturmayın; uzman yönlendirmesine kadar yeni doz vermeyin ve belirti gelişmesini beklemeyin.
Takip: Şimdi 114; ağır belirti varsa doğrudan 112. UZEM’in başvuru yönlendirmesini uygulayın.
Tekrar dozdan önce bu ilaç için yanıt alın
- Şu dört bilgiyi yazın: ilacın adı/yoğunluğu, verilen miktar, veriliş saati, kusma saati.
- Eczacıya veya reçeteleyen ekibe “Bu dozu tekrarlayayım mı; sonraki doz saatim ne olmalı?” diye sorun.
- Kusulan miktara bakarak ne kadar emildiğini hesaplamayın; yanıt gelmeden kendiniz ek doz vermeyin.
- Nöbet/kalp ilacı gibi zamanlaması kritik bir ilaçsa ekibe hemen ulaşın; ulaşamıyorsanız aynı gün acil sağlık danışmanlığı alın.
Takip: Tekrar dozdan önce şimdi netleştirin; fazla doz olasılığında 114, ağır belirti varsa 112.
Özel sağlık riskinde bugün değerlendirme alın.
- Kişisel acil planı şimdi uygulayın; planda daha erken başvuru varsa beklemeyin.
- Takip ekibini şimdi arayın. Bugün değerlendirme sağlanamıyorsa uygun acil servise başvurun.
- Kutuyu yazılı planın yanına koyun: ilaç adı ve yoğunluk aynı mı, verilen miktar/saat doğru mu kontrol edin.
- İlaca özel planda kusma sonrası yazan işlemi uygulayın; gözünüzle kusulan miktarı tahmin edip eksik dozu tamamlamayın.
- Plana göre ilaç verilecekse mL işaretli şırıngayla ölçün; çocuk uyanıkken, dik otururken yanağın iç tarafına yavaşça verin.
- Tekrar kusarsa yeni doz vermeyin; kutuyla birlikte reçeteleyen ekibe “Yeniden kustu, sonraki dozu ne zaman vereyim?” diye sorun.
Takip: Bugün sağlık değerlendirmesi alın. Kendi acil planınızın gerektirdiği daha erken başvuruyu ertelemeyin.
Özel sağlık riskinde bugün değerlendirme alın.
- Kişisel acil planı şimdi uygulayın; planda daha erken başvuru varsa beklemeyin.
- Takip ekibini şimdi arayın. Bugün değerlendirme sağlanamıyorsa uygun acil servise başvurun.
- Bugün çocuk hekimi, aile hekimi veya uygun sağlık birimiyle iletişim kurun; gün içinde değerlendirme sağlanamıyorsa acile başvurun.
- Ek ilacı tekrarlamayın; kutudan ilaç adı/yoğunluk, verdiğiniz mL, veriliş saati ve kusma saatini tek satıra yazın.
- Uyanık, rahat soluyan ve yutabilen çocuğa küçük yudumlar; bebeğe kısa ve sık emzirme teklif edin. Sıvıyı sürekli çıkarıyorsa başvuruyu geciktirmeyin.
- İlacın ve kusmanın saatini, kaç kez kustuğunu ve tutabildiği sıvıyı not edin.
Takip: Bugün sağlık değerlendirmesi alın. Kendi acil planınızın gerektirdiği daha erken başvuruyu ertelemeyin.
Özel sağlık riskinde bugün değerlendirme alın.
- Kişisel acil planı şimdi uygulayın; planda daha erken başvuru varsa beklemeyin.
- Takip ekibini şimdi arayın. Bugün değerlendirme sağlanamıyorsa uygun acil servise başvurun.
- Şu dört bilgiyi yazın: ilacın adı/yoğunluğu, verilen miktar, veriliş saati, kusma saati.
- Eczacıya veya reçeteleyen ekibe “Bu dozu tekrarlayayım mı; sonraki doz saatim ne olmalı?” diye sorun.
- Kusulan miktara bakarak ne kadar emildiğini hesaplamayın; yanıt gelmeden kendiniz ek doz vermeyin.
- Nöbet/kalp ilacı gibi zamanlaması kritik bir ilaçsa ekibe hemen ulaşın; ulaşamıyorsanız aynı gün acil sağlık danışmanlığı alın.
Takip: Bugün sağlık değerlendirmesi alın. Kendi acil planınızın gerektirdiği daha erken başvuruyu ertelemeyin.
Küçük bebekte şimdi çocuk acile başvurun.
- 3 aydan küçük bebekte bu sıcaklık bulgusu için şimdi çocuk acile gidin; ateş düşürücünün etkisini beklemeyin.
- Yaşını, ölçtüğünüz dereceyi, ölçüm yerini ve varsa verdiğiniz ilacı söyleyin. Ölçüm yapamadıysanız bunu belirtin.
- Morarma, nefes güçlüğü veya zor uyandırılma varsa 112’yi arayın.
Takip: Şimdi acil değerlendirme. Randevu veya çevrim içi mesaj yanıtını beklemeyin.
Kanser tedavisinde yeni hastalık belirtisini bekletmeyin.
- Kişisel acil başvuru planını uygulayarak şimdi acil değerlendirmeye gidin.
- Tedavi ekibine haber verin; ulaşamamak başvuruyu geciktirmesin.
- Ateş ölçümünü ve kullandığı ilaçları söyleyin. Nefes veya bilinç sorunu varsa 112’yi arayın.
Takip: Şimdi değerlendirme; kanser tedavisinde ciddi enfeksiyon hızla ilerleyebilir.
Rehberi bırakın, 112’yi arayın.
- Çocuğun yanından ayrılmayın; mümkünse başka bir yetişkinden yardım isteyin.
- 112’ye çocuğun yaşını, gördüğünüz belirtiyi ve bulunduğunuz açık adresi söyleyin.
- Telefondaki sağlık görevlisinin yönlendirmesini izleyin. Bilinci kapalı veya nefes almakta zorlanan çocuğa ağızdan yiyecek, içecek ya da ilaç vermeyin.
Takip: Şimdi yardım isteyin. Online yanıtı veya randevu saatini beklemeyin.
Nefes veya bilinç belirsizliğinde beklemeyin.
- Çocuğun yanında kalın; nefes almakta zorlanıp zorlanmadığını ve size normal tepki verip vermediğini kontrol edin.
- Normal nefes aldığından veya normal yanıt verdiğinden emin değilseniz 112’yi arayıp gördüğünüz durumu anlatın.
- Yardım isterken bu rehberi tamamlamaya çalışmayın.
Takip: Acil değerlendirme için şimdi yardım alın.
Bebeklerde ve çocuklarda ateş rehberlerinin tümü →
Kaynaklar ve kapsam
Bu akış genel bilgilendirme içindir. Çocuğun tüm bulgularını değerlendiremez; kesin tanı veya “tehlike yok” sonucu vermez. İlaç başlatma, kesme ve doz değişikliği için hekiminizin planını izleyin.
- Acta Paediatrica • Kusma sonrası oral ilacın yeniden verilmesi ↗
- Medicines for Children • İlaç kullanım soruları ↗
- T.C. Sağlık Bakanlığı • 114 UZEM ↗
- NHS — Çocuklarda solunum güçlüğü belirtileri ↗
- Medicines for Children • Oral şırıngayla sıvı ilaç verme ↗
- NHS — Çocuklarda ateş ve küçük bebekte başvuru ↗
- NICE CG151 — Kanser tedavisinde enfeksiyon şüphesi ↗
Karar akışının kaynak tarihi: